Pszenżyto

Pszenżyto jare – najważniejsze wymagania uprawowe zboża

Pszenżyto jare nie ma dużych wymagań w porównaniu z innymi zbożami. Najlepsze efekty, tj. wysoki i zdrowy plon uzyskuje się jednak na kompleksach żytnim bardzo dobrym oraz żytnim dobrym. Optymalny odczyn podłoża oscyluje w granicach lekko kwaśnego do obojętnego. Wartościowym przedplonem dla pszenżyta są rośliny motylkowe, w tym strączkowe grubonasienne, okopowe na oborniku oraz mieszanki zbożowo-motylkowe. Ze zbóż najlepszy jest owies. Uprawa monokulturowa, pszenżyta po pszenżycie, zwiększa m.in. ryzyko wystąpienia zgorzeli podstawy źdźbła.

Pszenżyto jare ma małe wymagania środowiskowe, bardzo dobrze radzi sobie w polskim klimacie. Charakteryzuje się wysoką odpornością na choroby. Zagrożenie ze strony patogenów jest niższe w porównaniu z wieloma innymi zbożami. Pszenżyto wytwarza silny system korzeniowy, dzięki czemu jest względnie odporne na suszę.

Nasiona pszenżyta jarego – kiedy i jak siać?

W przypadku pszenżyta jarego działa zasada: im wcześniej, tym lepiej. To zboże, które wysiewa się wczesną wiosną. Dzięki temu silniej krzewi się i dobrze ukorzenia. Wczesny siew sprzyja wyrównaniu pędów bocznych względem pędu głównego. Siew wykonuje się pomiędzy 15 marca, a 5 kwietnia. Siew najwcześniej jest przeprowadzany w południowo zachodnich rejonach kraju, najpóźniej w Polsce północno zachodniej. Optymalna temperatura kiełkowania wynosi 6-8ºC. Pszenżyto jare ma najdłuższy okres wegetacji w grupie zbóż jarych.

Zalecana norma wysiewu jest podobna jak u pszenicy jarej i wynosi średnio 400-500 nasion/m2. Dokładną liczbę dopasowuje się do terminu siewu (im wcześniejszy tym norma może być nieco niższa), a także specyfiki konkretnej odmiany pszenżyta. Nasiona wysiewa się na głębokość ok. 3cm (jak u innych zbóż). Ziarno przed siewem zaleca się zaprawić preparatem grzybobójczym.

W roku poprzedzającym siew pszenżyta jarego zaleca się przeprowadzić orkę zimową lub inne zabiegi, które mają na celu mieszanie resztek pożniwnych oraz spulchnianie ziemi. W przypadku zaskorupienia gleby, wiosną wykonuje się uprawki z zastosowaniem lekkiej brony.

Jakie odmiany pszenżyta jarego wybierać?

Nasiona pszenżyta jarego, podobnie jak innych zbóż jarych (czy ozimych) powinno się pozyskiwać u profesjonalnego producenta lub dystrybutora. Kwalifikowany materiał siewny ma wyższą jakość w porównaniu z nasionami z własnej produkcji, a ponadto jest wolny od chorób i szkodników. Pozwala ograniczyć problemy w polu „na start”. Charakteryzuje się wysoką zdolnością kiełkowania, dzięki czemu można zoptymalizować normę wysiewu i unika się powstawania pustych miejsc w łanach.

Przy wyborze nasion w zasadzie każdej rośliny uprawnej zwraca się uwagę na potencjał plonotwórczy. U pszenżyta jest zazwyczaj wysoki i plasuje się na poziomie dobrych odmian pszenicy. Zawsze warto kierować się odpornościami poszczególnych odmian, np. na wyleganie oraz najgroźniejsze choroby.

Uprawa pszenżyta jarego – najważniejsze zabiegi pielęgnacyjne

Pszenżyto jare ma podobne wymagania względem fosforu i potasu, co pszenica jara. Nawozy potasowo-fosforowe aplikuje się przedsiewnie. Nawożenie azotem może być niższe niż u pszenicy. Można rozdzielić je na dwie dawki: 60% aplikuje się przedsiewnie, a 40% pogłównie – najlepiej w fazie początku strzelania w źdźbło.

Ochrona pszenżyta obejmuje stosowanie herbicydów (głównie nalistne) i innych pestycydów. Z chorób problemem może być zgorzel siewek (wywoływana przez różne patogeny), a ponadto śnieć cuchnąca pszenicy, brunatna plamistość liści, fuzarioza kłosów, mączniak prawdziwy zbóż i traw oraz rdza brunatna. Ze szkodników zazwyczaj zwalcza się mszyce, które nie tylko powodują bezpośrednie straty w plonie, ale jednocześnie są wektorami chorób wirusowych. Zabiegi z użyciem ŚOR wykonuje się przy umiarkowanie chłodnej, bezdeszczowej pogodzie – rano lub wieczorem. Należy ściśle stosować się do instrukcji opracowanych przez producenta i postępować zgodnie z dobrą praktyką rolniczą.

Jakie zastosowanie ma pszenżyto jare?

Pszenżyto jare ma cenną wartość pokarmową, dlatego jest w głównej mierze wykorzystywane na pasze. Ma wysoką zawartość białka, które w dodatku jest bardziej wartościowe niż u pszenicy. Jednocześnie zawiera dużo skrobi, przez co nie sprawdza się przy wypiekach tak jak mąka pszenna. Słód z pszenżyta jest wykorzystywany w przemyśle alkoholowym i piwowarstwie.

Pszenżyto jare jest uznawane za mniej konkurencyjne niż inne gatunki zbóż jarych, gdyż jest tańsze. Jednocześnie jednak na pozytywny wyniki ekonomiczny wpływają mniejsze nakłady pracy i środków. Dlatego warto rozważyć uprawę tego gatunku także w siewie czystym, m.in. dla przerwania uprawy monokulturowej.