Żyto

Żyto jare – dlaczego warto je uprawiać?

Żyto jare ma małe wymagania glebowe, dlatego plony można uzyskać nawet na podłożu słabej klasy, o małej żyzności i dużej przepuszczalności. Odmiany jare dobrze radzą sobie na podłożach IV i V klasy. Wytrzymują na glebach VI klasy bonitacyjnej. Wykazują się tolerancją względem pH gleby. Są stosunkowo odporne na choroby grzybowe, dlatego wymagają mniejszych nakładów pracy i środków (fungicydy). Dobrze znoszą kaprysy pogody, np. okres niedoboru opadów czy chłody. Zestawiając to można stwierdzić, że są po prostu mniej narażone na stres fizjologiczny w porównaniu z żytem ozimym. Zboża jare są ogólnie łatwe w uprawie, mniej pracochłonne. Warto je wprowadzać do innych upraw jako przerwę w cyklu zmianowania. Żyto pełni funkcję rośliny fitosanitarnej, ograniczającej ryzyko wystąpienia chorób i szkodników. Jest uprawiane w siewie czystym lub w mieszankach, np. zbożowych lub z roślinami motylkowymi. Niestety siew wczesnowiosenny (forma jara) idzie w parze z niższym plonowaniem.

Terminy siewu żyta jarego? Jak i kiedy siać?

Dokładny termin siewu żyta jarego zależy m.in. od rejonu uprawy i wymagań konkretnych odmian (uwarunkowań). Oprócz tego należy oczywiście kierować się także przebiegiem pogody. Żyto jare uchodzi za tolerancyjne pod tym względem. Siew wykonuje się wcześnie. Oczywiście w przypadku roślin uprawnych sprawdza się zasada: im później wysiewane, tym mniejsza szansa na wysoki plon. Optymalne terminy siewu:

• 15-25 marca - Polska południowo-zachodnia oraz zachodnia.
• 20-30 marca - Polska centralna i południowa.
• 25 marca -5 kwietnia - Polska wschodnia i północna.
• 1-10 kwietnia - Polska północno-wschodnia.

W zależności od przebiegu pogody (przy ciepłym przedwiośniu) dopuszczalny jest siew wcześniejszy od zalecanego. Takie działanie jest bardziej korzystne niż opóźnianie siewu. W tym drugim przypadku zwiększa się normę wysiewu. Zawsze ograniczeniem siewu jest niska wilgotność podłoża. Częsta norma wysiewu żyta jarego to 120-130 kg nasion/ha. Jest to elastyczna sprawa, normę zwiększa się lub zmniejsza nieznacznie w zależności od terminu siewu, cech i wymagań odmiany, a także typu podłoża. Obsada roślin żyta zalecana do siewu wynosi średnio 300-350 sztuk/m2 .

Inne aspekty uprawy żyta jarego

Żyto jare charakteryzuje się niską pracochłonnością i kosztami. Zabiegi agrotechniczne i inne są okrojone w porównaniu ze zbożami ozimymi. Jednakże nie można ich wykluczyć. Aby zwiększyć potencjał plonotwórczy, który jest genetycznie słabszy, powinno się odpowiednio prowadzić uprawy.

• Wysokość nawożenia dostosowuje się do zasobności podłoża, na podstawie analizy. Uśrednione dawki nawozów to 40–80 kg P2O5/ha i 60–100 kg K2O/ha. Stosuje się je przedsiewnie. Krytyczny okres zapotrzebowania na fosfor i potas przypada na pierwszy tygodnie wzrostu.
• Oprócz tego zaleca się aplikować 60-90kg N/ha. Nawożenie azotem można wykonać na początku wegetacji zbóż – doglebowo. Drugą dawkę zaleca się wprowadzić w fazie strzelania w źdźbło. Inne nawozy, w tym zawierające mikroelementy, aplikuje się w miarę potrzeby (np. gdy wystąpią symptomy niedoborów). Pobieranie składników pokarmowych jest skuteczniejsze na glebach o unormowanym odczynie. Jednakże reakcja żyta jarego na niskie pH jest słabsza niż u innych zbóż.
• Żyto pozytywnie reaguje na dobrą dostępność magnezu w glebie. W ten sposób ogranicza się także występowanie chorób fizjologicznych, np. chlorozy. Dobrym przedplonem dla żyta jarego są rośliny strączkowe i ziemniaki.
• Przed siewem żyta, a po zbiorze przedplonu, przeprowadza się uprawki pożniwne. Na 2-3 tygodnie przed siewem nasion żyta zaleca się wykonać orkę przedsiewną na głębokość 16-18cm. Z zabiegu rezygnuje się w przypadku, gdy jako przedplon uprawiano ziemniaki. W tym przypadku wykonuje się tylko pracę przy użyciu grubera.
• Żyto jare można wspomóc stosując regulatory wzrostu. Zabieg jednak wykonuje się rzadziej niż u zbóż ozimych.

Odporności żyta jarego – jakich zagrożeń można uniknąć?

Żyto jare jest mniej podatne na choroby grzybowe od żyta ozimego. Odmiany dostępne w Polsce zarejestrowane w COBORU wyróżniają się m.in. odpornością na mączniaka prawdziwego zbóż i traw, rynchosporiozę, septoriozę liści i plew, rdzę brunatną. Ponadto są odporne na porażenie sporyszem. Z tego powodu są polecane m.in. do upraw ekologicznych. Zalecenia agrotechniczne nie obejmują stosowania fungicydów. W dodatku formy jare są niższe, a co za tym idzie mniej podatne na wyleganie występujące, np. na skutek silnych wiatrów czy burz. Żyto jare względnie dobrze radzi sobie z zachwaszczeniem. Najbardziej znanym przedstawicielem jest Bojko. Odmian ta została zarejestrowana w 2005 roku.

Zastosowanie żyta jarego

Podstawowe wykorzystanie żyta to produkcja ziarna, z którego uzyskuje się mąkę, a także otręby wykorzystywane na paszę. Ma także zastosowanie w gorzelnictwie. Poszczególne odmiany mogą mieć różne zastosowanie. Poza celem konsumpcyjnym żyto służy także jako substrat do produkcji biogazu.

Nasiona zbóż jarych - żyto - podsumowanie

Żyto jare w dobrych warunkach może dać co prawda nie najwyższy, ale przynajmniej przyzwoity plon na poziomie ok. 4 ton. Pierwszym krokiem, aby to osiągnąć, jest wybór sprawdzonego producenta i dobór odpowiedniej odmiany. W sukurs przychodzi Agrii Polska. Warto skorzystać z naszej oferty.