Jęczmień

Podstawowe wymagania klimatyczne i glebowe jęczmienia jarego.

Jęczmień jary ma duże wymagania glebowe. Uznaje się, że jest „wskaźnikiem” podłoży dobrej jakości. Wysokie plony uzyskuje się na glebach żyznych, zadbanych, właściwie uprawianych, o dobrej strukturze gruzełkowatej. Zboże radzi sobie w podłożach gliniastych, pylastych i lessowych. Optymalne pH oscyluje w granicach 5,8-7,0. Niski odczyn powoduje znaczne obniżenie plonu. Duże wymagania (a także słabsza odporność na susze) wynikają m.in. ze słabego systemu korzeniowego.

Wpływ na wysoki potencjał plonowania ma dobór odpowiedniego przedplonu. Najlepsza jest uprawa jęczmienia jarego po roślinach okopowych lub kukurydzy. Ze zbóż na przedplon nadaje się pszenica i owies. Ponadto warto wysiewać rośliny motylkowe, które dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowatymi wzbogacają podłoże w azot (wiążą ten pierwiastek występujący w atmosferze). Tej grupy unika się jednak (a także okopowych), gdy jęczmień jest pozyskiwany na cele browarnictwa. Zawsze należy unikać uprawy jęczmienia jarego po życie, pszenżycie i oczywiście po jęczmieniu. Należy unikać monokultury.

Jak wybierać odpowiednie odmiany jęczmienia jarego?

Dobór właściwej odmiany zwiększa szansę na stabilne plonowanie. Oprócz plenności warto zwracać uwagę na kilka innych atutów odmian. W przypadku wszystkich zbóż ważna jest odporność na wyleganie powodowane m.in. silnymi opadami, burzami i gradobiciem. W ten sposób zmniejsza się ryzyko straty plonu. Niektóre odmiany jęczmienia jarego mają niższe wymagania glebowe i lepiej radzą sobie na podłożach słabszego typu. Warto je wybierać, gdyż może to zmniejszyć nakłady pracy i środków. W ten zakres wchodzi także tolerancja na niewłaściwe pH, np. gleby kwaśne. Zawsze liczy się odporność na najważniejsze choroby zbóż. Warto na to zwrócić uwagę, zwłaszcza jeśli dany patogen stanowił problem w uprawach w poprzednich latach.

Zaleca się zakup nasion u profesjonalnych producentów i dystrybutorów. Kwalifikowany materiał siewny charakteryzuje się lepsza jakością. Ma wysoką zdolność kiełkowania (mniej strat, zoptymalizowana norma wysiewu), a przy tym jest wolny od chorób i szkodników.

Jak i kiedy siać jęczmień jary?

Jęczmień jary wysiewa się, gdy gleba jest już ogrzana, a temperatura powietrza utrzymuje się na poziomie 7-10ºC. Jest najbardziej elastyczny pod względem przesunięcia terminu siewu ze zbóż jarych. Pomimo tego warto optymalizować pracę w oparciu o regiony Polski oraz przebieg pogody.

• 15-25 marca – w regionie południowym i południowo-zachodnim;
• 20-30 marca – w centralnej Polsce;
• 25 marca – 5 kwietnia – w północnych i wschodnich regionach kraju.

Zalecana norma wysiewu zależy od charakterystyki odmiany jęczmienia jarego, a także od terminu siewu. Średnio wynosi 250-300 nasion/m2, co odpowiada ok. 150 kg materiału siewnego na hektar. Zbyt gęsty siew nie jest wskazany, prowadzi nie tylko do obniżenia plonu, ale także do pogorszenia jego jakości. Nasiona jęczmienia zaleca się przed siewem zaprawić preparatem grzybobójczym. Głębokość siewu wynosi 3 cm, rozstawa rzędów: 13-15cm.

Uprawa jęczmienia jarego

Jeszcze przed wysiewem jęczmienia jarego stanowisko uprawy należy odpowiednio przygotować. Po zbiorze przedplonu wykonuje się szereg uprawek pożniwnych. W październiku (najpóźniej w listopadzie) wykonuje się orkę zimową, zwykle na głębokość 20-25 cm (płycej po roślinach okopowych). Wiosną wykonuje się włókowanie, opcjonalnie bronowanie. Przed siewem zaleca się zastosować agregat uprawowy.

Przynajmniej raz na kilka lat warto wykonać analizę gleby. Nawozy fosforowo-potasowe najczęściej aplikuje się jesienią, pod orkę zimową; azotowe zaś wiosną. Niskie dawki azotu wprowadza się do gleby jednorazowo. Jeśli podłoże wymaga wprowadzenia wyższych dawek (powyżej 50 kg N/ha) dzieli się je na dwie części (60% przedsiewnie i 40% pogłównie w fazie strzelania w źdźbło). W uprawie na cele browarnicze nawożenie azotem jest mało intensywne. Jęczmień jest wrażliwy na nadmiar wolnych jonów glinu i manganu.

Uprawa jęczmienia wiąże się z szeroko zakrojonymi działaniami ochronnymi przeciw chorobom, szkodnikom i chwastom. Program ochrony obejmuje m.in. zwalczanie mączniaka prawdziwego zbóż i traw, rynchosporiozy zbóż, plamistości siatkowej i rdzy jęczmienia. Ze szkodników za groźne uznaje się m.in. skrzypionki (zbożowa, błękitek), mszyce, wciornastki, pryszczarki. Zabiegi ochronne powinny być wykonywane zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin. Używając pestycydów należy ściśle stosować się do instrukcji opracowanych przez producentów.